Op 6 december sluit de tentoonstelling dus ben ik nog snel naar de Napelsstraat gereden aan het Antwerpse Eilandje om naar de 340 schilderijen te gaan kijken die Sam Dillemans er toonde in een gerestaureerd oud atelier. Schilderijen van formaat. Zeker het doek dat een man en een vrouw portretteert en dat meer gaat oplichten naarmate je er van op verdere afstand naar kijkt. Daar heb je dan wel een ruimte van formaat (zoals dit atelier) voor nodig, maar het loont zeer de moeite. Vierkante meters verf vol kracht, expressie, mededogen en onderhuidse spanning.
Dankzij een korte vakantie van vier dagen ontdek ik in het fraaie Musée des Beaux-Arts aan de prachtige Place Stanislas van Nancy de schilderijen en tekeningen van Emile Friant kennen. Deze Fransman leefde van 1863 tot 1932 en schilderde landelijke taferelen in een fotografische, realistische stijl die indruk maakt. Ik moet zijn werk al eerder hebben gezien, want één van de hoofdpersonages 
in Philippe Claudels film Il y a longtemps que je t'aime staat oog in oog met La Douleur als ze het museum in Nancy bezoekt, en is daarmee helemaal van slag. Ik kan me dat voorstellen. Alleen al de fikse grootte van het doek doet imponeren, maar ook het leed dat hier wordt uitgebeeld, nestelt zich onherroepelijk in je geheugen. Andere portretten hebben de lichtvoetigheid van wat ik ook bij Emile Claus en het Landleven zag.
Op de valreep nog de expo in het immer schone MSK in Gent Emile Claus en het landleven gezien. De schilderijen van deze ware impressionist zijn een feest voor het oog, en komen in de kundig uitgewerkte opstelling perfect tot hun recht. Licht is het sleutelwoord, in alle betekenissen. Het landleven uit de afgelopen eeuw toont zich hier in zonovergoten geuren en kleuren, dat wel, ook al is de armoede en het harde labeur op de akker evenzeer af te lezen aan de gezichten van de geportretteerde acteurs in deze doeken. Ik onthou vooral de pastorale atmosfeer: fascinerend hoe sommige momenten in die tijd op die plek(ken) moeten geweest zijn, in al hun schijnbare rust en sereniteit, en authenticiteit, en wijdsheid.
Amper hadden we gestemd of het ging alweer over splitsen. Hoewel, in alle eerlijkheid: het ging tijdens de verkiezingscampagne ook al alleen maar over versplintering. Ego's zo groot dat ze overlopen van zichzelf of naar een ander, of dat ze zelfs een geheel eigen partij hebben. Hebben hebben hebben. Of dat ze op elkander vitten. Splinters in elkanders botten prikken. Eensgezindheid is ver zoek - niemand in de politieke arena zint er op aan te sturen, en klaagt vervolgens mits self fulfilling prophecy de versplintering aan. De kiezer staat er bij en kijkt er beduusd naar. Kijkt noodgedwongen ook nog eens naar de splinterbom die de VRT op haar/hem afvuurde: elk uur een nieuw programma op radio of tv, en hoe lang of hoe kort dat programma ook duurde: dan nog werd elke zin die gelijk welke politicus uitsprak gesplitst en versplinterd door de journalist van dienst. Hijgerige dialogen waarin antwoorden op vragen onderbroken worden om nieuwe vragen op eerdere antwoorden los te laten - en doel te missen. Dat geen enkel politicus nu eens - al was het uit revanche - vroeg aan Siegfried Bracke wanneer hij voorzitter van VRT ambieerde te worden en wat daarvoor in ruil was aangeboden aan Rik Torfs of Lieven Verstraete. En wanneer Liesbeth Beck dan chef nieuwsdienst zou worden en komaf ging maken met de oude krokodillen om de nieuwe generatie in de vuurlinie te introduceren. Maar nee: allen antwoorden ze naar beste vermogen dat ze met inhoud en hogere belangen bezig waren, in de hoop daarmee alle voortdurend voorbarige vragen van de nieuwsdienst te hebben kunnen tackelen.
