zaterdag 27 juni 2009

Bweuhfort


Nee dan is Beaufort aan Zee dit jaar maar niks. De expo in MuZee vond ik een allegaartje, met hier en daar wel iets wat de moeite van het bekijken waard is natuurlijk, maar de gehele indruk is toch rommelig, uitgeleefd, zielloos. De echte zee was de afgelopen week meer charmeren dan de prenten of doeken die ik er aan gewijd zag. En de enige in situ die ik echt knap vond, is dat nephuis in Blankenberge. Met bordje (na vraag van de omwonenden) erbij dat het wel degelijk een kunstproject is...

maandag 22 juni 2009

lichtend

Op de valreep nog de expo in het immer schone MSK in Gent Emile Claus en het landleven gezien. De schilderijen van deze ware impressionist zijn een feest voor het oog, en komen in de kundig uitgewerkte opstelling perfect tot hun recht. Licht is het sleutelwoord, in alle betekenissen. Het landleven uit de afgelopen eeuw toont zich hier in zonovergoten geuren en kleuren, dat wel, ook al is de armoede en het harde labeur op de akker evenzeer af te lezen aan de gezichten van de geportretteerde acteurs in deze doeken. Ik onthou vooral de pastorale atmosfeer: fascinerend hoe sommige momenten in die tijd op die plek(ken) moeten geweest zijn, in al hun schijnbare rust en sereniteit, en authenticiteit, en wijdsheid.
Het is een kijk op een tijd die voorbij is, maar die er toch nog is, dankzij de doeken van Claus.

maandag 8 juni 2009

Zware Zendag

Amper hadden we gestemd of het ging alweer over splitsen. Hoewel, in alle eerlijkheid: het ging tijdens de verkiezingscampagne ook al alleen maar over versplintering. Ego's zo groot dat ze overlopen van zichzelf of naar een ander, of dat ze zelfs een geheel eigen partij hebben. Hebben hebben hebben. Of dat ze op elkander vitten. Splinters in elkanders botten prikken. Eensgezindheid is ver zoek - niemand in de politieke arena zint er op aan te sturen, en klaagt vervolgens mits self fulfilling prophecy de versplintering aan. De kiezer staat er bij en kijkt er beduusd naar. Kijkt noodgedwongen ook nog eens naar de splinterbom die de VRT op haar/hem afvuurde: elk uur een nieuw programma op radio of tv, en hoe lang of hoe kort dat programma ook duurde: dan nog werd elke zin die gelijk welke politicus uitsprak gesplitst en versplinterd door de journalist van dienst. Hijgerige dialogen waarin antwoorden op vragen onderbroken worden om nieuwe vragen op eerdere antwoorden los te laten - en doel te missen. Dat geen enkel politicus nu eens - al was het uit revanche - vroeg aan Siegfried Bracke wanneer hij voorzitter van VRT ambieerde te worden en wat daarvoor in ruil was aangeboden aan Rik Torfs of Lieven Verstraete. En wanneer Liesbeth Beck dan chef nieuwsdienst zou worden en komaf ging maken met de oude krokodillen om de nieuwe generatie in de vuurlinie te introduceren. Maar nee: allen antwoorden ze naar beste vermogen dat ze met inhoud en hogere belangen bezig waren, in de hoop daarmee alle voortdurend voorbarige vragen van de nieuwsdienst te hebben kunnen tackelen.
De meest relevante politieke debatten zag ik op de regionale antwerpse televisiezender ATV: de interviewer van dienst ontbeerde alle profileringsdrang en ging veeleer inhoudelijk het debat aan - waarmee hij zich alsnog profileerde, maar dan inhoudelijk, zoals het hoort. De debatters gingen er met inzet en verve tegen aan, mede omdat ze niet voortdurend in hun betoog werden onderbroken, versplinterd of gesplitst.


Geen wonder dat zowat iedereen tijdens de avondlijke verkiezingsuitzending op VRT gewaagde van rust: we gaan rustig analyseren, we gaan rustig overleggen, we gaan de fenomenen in alle rust ontleden, we zullen rustig spreken over de voortgangsmogelijkheden, enzovoort. Zo veel rust na zo veel frenetieke verkiezingskoorts moet wel een ware zware Zen-dag veroorzaken. Toch verloopt het kopstukkendebat op maandag tijdens Terzake in alle bitsigheid. Weg rust. Ook voornemens zijn kortom te splitsen en te versplinteren.

zondag 17 mei 2009

Atropa

Zo'n dertig jaar geleden zag ik op een memorabele avond in een Gentse aula voor het eerst Tom Lanoye aan het werk: een performance waarbij hij twee vijfenveertigtoerenplaatjes om zijn oren floepte en zijn publiek bezwerend en meeslepend toesprak. Iedereen van bij begin tot aan het eind in de ban. Ik kocht er zijn eerste, in eigen beheer gekopieerde, dichtbundels Neon en Maar nog zo goed als nieuw.

Een weekend geleden reed ik van Antwerpen naar Brugge om in de stemmige stadsschouwburg ATROPA mee te maken. Een overrompelende ervaring. Eerst zie je Helena zich haar lot beklagen, met haar rug naar het publiek op een verhoog, welhaast als het New Yorkse vrijheidsstandbeeld, terwijl ze met een handcamera haar oog projecteert op de achterwand van de scène. Enter de frisse Iphigeneia wiens enthousiasme snel wordt bekoeld door de radeloze Klytaimnestra en de vastberaden Agamemnon. Diens stugge oorlogsretorica zal voeren naar moord en doodslag, en verlies, en het failliet van zijn macht. Uiteindelijk blijft, ondanks zijn overwinning op Troje, alléén zijn hoofd, gevangen in een beklemmende lichtbundel, over. Dan nog blijft hij amechtig gewagen van wij en van het martiale moeten.
Als toeschouwer kom je ogen en oren te kort om de pijnlijke poëtische tekst, de knappe kostuums, de vernuftige belichting, het desolate decor, de meeslepende muziek en de intrigerende interactie van de vijf magistrale acteurs te bevatten en savoureren. Tweeëneenhalf uur grijpt deze Atropa je bij de lurven, en laat lang daarna nog niet los. Theater zoals ik het zelden mag meemaken. Bij het terugrijden barst een onweer los boven Brugge, vol donder en bliksem. Passend bij het plaatje.

zondag 3 mei 2009

Bewaarde dag

Haast een maand geleden namen we afscheid van Dirk Verbruggen, die op 13 april overleed - te vroeg, te plots - in Elewijt bij Mechelen. In 2003 bracht ik zijn porceleinen novelle De Dagbewaarder op de markt en in augustus van dit jaar staat zijn nieuwe roman Goede papieren op stapel. Hij werkte het definitieve manuscript nog helemaal af, was verheugd met het omslagbeeld voor het boek, en was doende met de feestelijke presentatie van dit boek, op 21 augustus. Dat dit nu begot een huldebetoon moet worden in zijn afwezigheid. Nu goed: hij zal er toch bij zijn, met dat mooie nieuwe boek van hem. Een blijk van goede papieren. Elke bewaarde dag is er maar weer een.

zaterdag 18 april 2009

Antony Rex

Omdat Antwerpen uitverkocht was, reserveerde zoonlief als kerstkdo voor moeder tickets voor Antony & the Johnsons in de Rex in Parijs, nu afgelopen 9 april. Het was voorwaar geen straf om daar enkele dagen door te brengen (en uitgebreid te wandelen & terrassen te verkennen in de zonovergoten lichtstad). Want dat concert was onvergetelijk mooi. Samen met zes uitstekende muzikanten zorgde Antony Hegarty van achter zijn piano twee uur lang voor een trits beklijvende songs die nog beter klonken dan op cd, mede dankzij de uitstekende akoestiek van de zaal, die ook visueel bekoorde: prachtige stadszijwanden, plezierig pluche, comfortabel en knus ondanks de omvang: we waren met ruim 2.500 toeschouwers. Eenmaal gaf hij commentaar, bij You are my sister: een geestige bespiegeling bij het vrouwelijke aspect van de macht (we moeten Obama best als she aanspreken). Verder enkel hemels mooie muziek. Zonder podiumpoespas (op de inventieve belichting na). Tot tweemaal toe veerde iedereen op om de muzikanten met een staande ovatie te bedanken. Bij dat tweede applaus kwam Antony alleen terug, met een jute tas om de hals, aandoenlijk wuivend, alsof hij wilde aangeven dat hij nu echt nog even naar de Carrefour moest. Wij hebben er nog een Grimbergen op gedronken op het terras aan de overkant van de Rex.

dinsdag 31 maart 2009

De Europese Grondwet in Verzen

De Europese Grondwet in Verzen, een lang gedicht waarin Europees enthousiasme wordt genuanceerd door kritische zin, waar het grote gebaar aanschurkt tegen poëtische intimiteit en waar de nodige sérieux zich laat rijmen met satire en slapstick.
Het Brussels dichters collectief beet de spits af. De welbekende Geert van Istendael, de in Brussel actieve Galiciër Xavier Queipo, de rappende Manza en de Franstalig Brusselse Laurence Vielle schreven een bevlogen basistekst. Nadien gingen in totaal 52 Europese dichters – uit elk Europees land minstens één – aan de slag.

Het project is méér dan een frivole herwerking van een politiek fiasco.
De poëtische grondwet plaatst de discussie over de grondbeginselen van Europa waar ze thuishoort: in de publieke sfeer van vrije en betrokken burgers.

‘Als de EU geen politieke grondwet krijgt,
geef haar dan ten minste een poëtische.’

Europa is mijn huis, jouw huis, een recht, jouw recht (enz.)
Hier heeft eenieder recht op droge haren,
Op dak, niet meer dan dat, om te bewaren
Wat ons tot mensen maakte, een stoel, een vuur,
Op schutsel tegen hagel en barbaren
Europa is mijn huis, jouw huis, een recht, jouw recht (enz.)

(Manza en Geert van Istendael, Artikel 26: recht op huisvesting)

David Van Reybrouck en Peter Vermeersch (redactie) Paul Buekenhout en Gunther deWith (samenstelling)
De Europese Grondwet in verzen – Passaporta Cahier
Uitgeverij Vrijdag - 104 blz., € 14,90 – isbn 9789460010279
bij uw boekverkoper