twee slurfen

Met Jaap Kruithof samenwerken vond ik een voorrecht. In het begin van de jaren negentig gaf ik drie boeken van hem uit: Omgaan met de dingen, Ingaan op de dingen, Doorgaan met de dingen. Het eerste stond wekenlang in de boekentop van Humo en Knack. Ik vroeg hem ook een tekst voor het jaarwisselingsgeschenk 1992 van uitgeverij Dedalus te schrijven, hij kwam met een mooie bespiegeling over bewaren op de proppen.Over zijn onschatbare betekenis als filosoof voor de samenleving is dezer dagen veel te lezen en te horen/zien, en zijn boeken blijven verfrissend om lezen, ook nu nog. Maar ik zal me hem ook blijven herinneren als een bijzonder aangename man in de dagelijkse omgang met de mensen om hem heen. Zijn bezoeken aan de uitgeverij waren altijd weer even inspirerend als gemoedelijk. Zo was dat ook toen hij enkele keren bij me thuis langskwam, in het weekend. De eerste keer ging hij een verhaaltje vertellen over een blauwe olifant met twee slurfen aan mijn toen driejarige oudste zoon. Waarom twee slurfen, dat vertelde hij dan bij zijn tweede bezoek. Jaap is ook (op Rita Jaenen na) de enige die in onze woning rookte. Uit macht van gewoonte stak hij bij de koffie een sigaret op, mijn eega wees hem er even vriendelijk als beslist op dat we dat liever vermeden, en of hij in de tuin verder wou gaan roken. Dat compromis wees hij radicaal af: geen dogma's aan zijn lijf. Dus lieten we hem begaan, haalden er nog een fraaie asbak bij ook. Even beklijvend herinner ik me zijn exposé voor directie en management van de Weekbladpers Groep, op bezoek in Antwerpen voor de gebruikelijke halfjaarlijkse bijeenkomst. Na de interne overleggen, had ik Jaap gevraagd om als afsluiter voor deze groep Nederlanders zijn waarnemingen over het gedrag van de moderne westerling ten beste te geven. Tijdens het ruime half uur dat hij sprak, zag ik de hele groep overstag gaan en aan zijn lippen hangen. Sommigen waren het achteraf in de nagesprekken nog hartsgrondig met hem oneens, maar dat leverde tot eenieders plezier juist scherpe en zinnige dialogen op. Zo wou hij het.

Meermanno

Twee boekminnende baronnen uit de achttiende eeuw stonden aan de wieg van het zeer bezoekwaardige museum van het boek Meermanno aan de Prinsessegracht 30 in Den Haag.

Naast de vaste collectie zijn er nu twee zeer uiteenlopende maar even boeiende exposities te bewonderen. De bibliofiele edities van Tom Lanoye kende ik al wel, maar zijn in Meermanno op erg kundige wijze uitgestald en becommentarieerd, en benadrukken het belang en de consequente functionaliteit van de radicale vormgeving van zijn oeuvre.

Here with a Loaf of Bread beneath the Bough,

A Flask of Wine, a Book of Verse - and Thou

Beside me singing in the Wilderness -

And Wilderness is Paradise enow.

De gedichten van de Perzische astronoom en geometrist Omar Khayyam deden me kennismaken met enkele verbluffend mooie uitgaven uit die eeuw en later. De gedichten zijn pas bekend geworden toen de Edward FitzGerald (die eigenlijk Purcell heette) ze naar het Engels vertaalde en publiceerde in uiteenlopende edities. Van The Rubaiyat of Omar Khayyam (rubai betekent kwatrijn) zijn meer dan vierhonderd drukken bekend. Veel private press edities, maar ook publicaties in grote oplagen. En in alle (for)maten en gewichten, met de meest uiteenlopende illustraties. Mijn favoriete band is de met juwelen overladen uitgave uit 1910, gemaakt door Frank Sangorski en George Herbert Sutcliffe, waarvan slechts drie exemplaren zouden hebben bestaan: één is bewaard in The British Library, één is vergaan in een luchtaanval op Londen, één vergaat er met de Titanic. Sangorski zelf kwam overigens ook om het leven door verdrinking. Deze Rubaiyat is een imitatie van een middeleeuws manuscript met versieringen en kalligrafie door Sutcliffe en met prerafaëlitische illuminaties door E. Geddes. Aandoenlijk is ook de vitrine vol miniatuuruitgaven, tot amper 7,6 cm hoog. De tekst hoeft amper nog leesbaar te zijn...

Cobra

Nog tot 15 februari is in Brussel de weergaloos mooie expo COBRA te bezoeken: aan de hand van meer dan 150 werken uit 1948 tot 1951 in een inventieve en goed uitgebalanceerde opstelling komt de kracht van het kleurgebruik en de vitaliteit van deze groep kunstenaars uitstekend tot z'n recht. De beperking tot die drie na-oorlogse jaren is juist de kracht van de expo: men toont niet de usual suspects, maar laat intrigerende werken zien van Asger Jorn, Henny Heerup, Christian Dotremont en Carl-Henning Pedersen, en van de grote bekenden Corneille, Appel, Alechinsky, Constant etc. Het documentaire materiaal en de nummers van het tijdschrift Cobra maken het tijdsbeeld compleet. En de doeken die door (minstens) twee kunstenaars samen zijn gemaakt, releveren. Die gasten hebben zich toen danig uitgeleefd.

http://www.expo-cobra.be/

Brussels Mengelwerk

Binnenkort verschijnt bij Uitgeverij Vrijdag de zeer mooie kleine roman Wat je 's nachts zegt tussen twee steden van Françis Dannemark, die sinds jaren als uitgever bij Le Castor Astral een mooie boekencollectie uitbouwt. Ter gelegenheid van de twintigste verjaardag van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bracht hij een alleraardigste publicatie uit: Brussels Mengelwerk, een lappendeken van 400 tekstjes met allerlei wetenswaardigheden over Brussel, een draagbare encyclopedie waarin je blijft grasduinen - gelukkig maar is het dus geen gelegenheidswerk vol saaie gelegenheidsbetogen geworden.

Zo kom je te weten hoe je Choesels met madera moet klaarmaken, dat er dagelijks meer dan 356.000 pendelaars naar de hoofdstad reizen; je vindt een lijst van de populairste voornamen in het BHG, en ook eentje met de bijzondere postcodes (van kamer, senaat, europese commissie, NAVO, etc.).

Anekdotes over Antoine Wiertz, Paul-Henri Spaak, Jean-Claude Van Damme en Hugo Claus (die er trouwde met Elly Overzier in café Het Goudblommeke van Papier) worden afgewisseld met het palmares van de grote Brusselse voetbalploegen of een overzicht van de afstand tot de andere Europese hoofdsteden. Bovendien is het boek prachtig uitgegeven, als tête-baiche in twee talen, knap vormgegeven door Delights, en met een aantal snapshotfoto's genomen vanuit Brusselse trams en bussen. Een origineel en geslaagd initiatief.

http://www.castorastral.com/

FB

Nadat mijn dochter haar account had aangemaakt, en ik het er tijdens een lunchgesprek over had met een echte addict, vond ik van mezelf dat ik het ook maar eens moest proberen. Sinds vorige donderdag ben ik op Facebook. Na tien minuten bevestigde mijn eerste vriend, inmiddels heb ik er negentig, en begin ik goed te begrijpen waarom FB zo'n hype is. Contacten leggen gaat razendsnel, wereldwijd, met zelden geziene openhartigheid en de meest uiteenlopende taktieken en strategieën. Wie niet goed oplet, is uren bezig met... ja met wat eigenlijk? Iets onduidelijks, zo veel is zeker, zoals het leven zelf ook is. Vandaar wellicht dat succes.

Ik las ergens dat FB voor de nodige neologismen zorgt: zo kun je er ook ontvrienden. Dat moet ik nog eens uitzoeken.

John Bel (1925-2008)

Op de valreep voor de jaarwisseling overleed op 83-jarige leeftijd John Bel . Bezitter van wellicht de grootste privé-collectie eerste drukken van de Nederlandstalige literatuur. Gewezen inspecteur van de directe belastingen. Minzame man. Stijlvol, aanwezig, en toch discreet. Geen boekenbeurs zonder hem. Zo zal ik me hem blijven herinneren: reikhalzend naar de nieuwe oogst, glimlachend gesprekjes voerend met de bekenden van jaren - auteurs, uitgevers, boekverkopers. Lezer pur sang.

2009

There is a black river

It passes by my window

And late at night, all dolled up like Christ

I walk the waters between the piers.

-

Singing

Oh, River of Sorrow

River of Time

River of Sorrow

Don't swallow this time.

-

For we all know the baby has expired

Long ago she was pulled from the mire

And no precious liar or well-wisher

Can return the love that was stolen.

-

Can you see the light at the end of the dark

passageway? Take me with you towards this

light... into the darkness... passing over the

faces in the river... Hear me! I'm whispering in

your ear! Take me with you.

-

Antony